Cách Nagoya 20 phút, một đêm hè đã 1.300 năm tuổi — câu cá bằng chim ở sông Nagara
Bạn thử hình dung nhé. Một đêm hè ấm áp ở Gifu. Bạn ngồi thấp trong một chiếc thuyền gỗ trên sông Nagara, ánh đèn thành phố ở phía sau lưng. Rồi từ mũi một chiếc thuyền phía trước, một đống lửa bùng lên — lửa thật, ngay trên mặt nước. Tiếng trống, tiếng hô vang lên, và đàn chim cốc lao xuống dòng sông.
Đó là ukai — nghề câu cá bằng chim cốc. Thật lòng mà nói, đây là kiểu chuyện đã diễn ra quá gần, quá lâu đến mức người địa phương đôi khi quên mất nó kỳ lạ và đẹp đến nhường nào.
Những ngôi sao thật sự của đêm: đàn chim cốc được huấn luyện, dưới ánh lửa trên mặt nước.
Để mình kể ngắn gọn. Suốt khoảng 1.300 năm, ngư dân trên sông Nagara đã bắt cá ayu (cá hương) bằng chim cốc đã được huấn luyện, chứ không dùng lưới hay cần. Người thợ cả, gọi là ushō, đứng ở mũi thuyền trong bộ váy rơm, tay điều khiển cả một chùm chim bằng dây. Cổ mỗi con chim có một nút thắt lỏng: chim bắt được cá nhưng không nuốt nổi con lớn. Nhìn thì như hỗn loạn, nhưng thật ra là kỹ năng tích lũy qua hàng chục năm.
Người ushō đứng ở mũi thuyền, một nắm dây trong tay, điều khiển đàn chim bằng cảm giác dưới ánh lửa.
Điều khiến mình xúc động mỗi lần: đây không phải màn diễn dựng lên cho khách du lịch. Sáu người thợ câu trên sông Nagara mang một tước hiệu hoàng gia chính thức — Kunaichō Shikibushoku Ushō — tức là nhân viên của Cục Nội chính Hoàng gia. Một phần cá bắt được đến nay vẫn được dâng lên hoàng gia. Bản thân nghề ukai được công nhận là Di sản Văn hóa Dân gian Phi vật thể Quan trọng cấp Quốc gia. Bạn không xem một màn tái hiện — bạn đang xem điều thật, vẫn còn sống.
Hơn 300 năm trước, ngay cả thi hào Bashō cũng phải lặng người vì nó: "Omoshirōte / yagate kanashiki / ubune kana" — thú vị, rồi bỗng dưng buồn. Ngồi trên thuyền một tiếng đồng hồ, bạn sẽ hiểu chính xác ông muốn nói gì.
Một đêm hè trên sông Nagara — vầng trăng trên núi Kinka, lâu đài Gifu thấp thoáng trên đỉnh.
Và tin vui cho ai đang ở quanh Nagoya: Gifu chỉ cách chưa tới 20 phút đi tàu JR Special Rapid (khoảng 470 yên). Một buổi tối nhẹ nhàng, chẳng phải chuyến đi xa.
Mùa năm nay kéo dài từ 11/5 đến 15/10, gần như đêm nào cũng có. Bạn lên thuyền ngắm, giá vé khoảng 4.200 yên người lớn, 2.100 yên trẻ em vào đêm thường, nhỉnh hơn một chút vào các thứ Bảy mùa hè đông khách và dịp Obon. Thuyền rời bến lúc chập tối (18:15 / 18:45 / 19:15), mọi người vừa ăn vừa chờ trời tối, và phần câu cá bắt đầu vào khoảng 19:45. Khoảng thời gian chờ đợi cũng là một nửa của cái hay, nên đừng vội.
Những chiếc thuyền ngắm vào ban ngày. Khi trời tối dần, bạn sẽ bước lên một trong số chúng.
Mình sẽ không nói dối rằng nó bóng bẩy, hiện đại — không hề, và đó mới là điều đáng quý. Hãy mang theo một chiếc áo khoác mỏng cho gió sông, chút đồ ăn vặt, và một chút kiên nhẫn cho lúc mở đầu chầm chậm. Đổi lại, bạn có một đêm gần như không đổi thay suốt hơn một nghìn năm.
Những điều nên biết
- Ukai là gì: nghề câu cá ayu truyền thống bằng chim cốc dưới ánh lửa, trên sông Nagara (thành phố Gifu).
- Mùa (2026): 11/5 – 15/10, gần như đêm nào cũng có, trừ ngày nghỉ 24/9 và những đêm nước lớn.
- Giờ giấc: thuyền ngắm rời bến khoảng 18:15 / 18:45 / 19:15; phần câu cá bắt đầu khoảng 19:45.
- Giá vé: khoảng 4.200 yên người lớn / 2.100 yên trẻ em vào đêm thường; cao hơn chút vào ngày cao điểm mùa hè.
- Đường đi: từ Nagoya đi JR Special Rapid đến Gifu khoảng 19 phút / 470 yên, rồi bắt xe buýt hướng cầu Nagara.
- Đặt trước vào giữa hè và dịp Obon — những đêm đẹp rất nhanh hết chỗ.
Nếu bạn muốn tụi mình lồng một đêm ukai vào hành trình vài ngày ở miền trung Nhật Bản, cứ nói nhé. Đây là kiểu đêm mà người ta còn nhắc mãi sau khi đã bay về nhà. Hẹn gặp bạn trên sông.
